|
- Bijdrage van dhr. Mart v/d Blom
-
Inleiding
In
de vijftiger jaren is mij op de
HTS het ABC van de techniek
bijgebracht. In de middagpauze
was het de gewoonte om een rondje
te wandelen en tijdens een
wandeling op de Plantage
Middellaan nabij Artis stond een
auto geparkeerd, die wel zeer
opvallend van vormgeving was. Het
bleek een Citroen DS te zijn. Nog
opvallender was het toen de auto
gestart werd en ongeveer 15 cm
omhoog ging en vervolgens weg
zoefde.Mijn klasgenoten en ik
waren zeer verwonderd.De indruk
die de auto op mij maakte is mij
altijd bij gebleven.
In
de tachtiger jaren trof ik
tijdens de vacantie in Frankrijk
een DS aan die mij wel wat
leek.Thuis gekomen heb ik de
handboeken bestudeerd en enkele
weken daarna met mijn zoon de
auto opgehaald en vervolgens
gerestaureerd.De auto is later
van de hand gedaan.Er volgden er
nog meer.
Met
name het zoeken “ en
route” tijdens een vacantie
in Frankrijk is altijd leuk en
als de koop gesloten is bv,
om11uur ’s morgens een
glaasje Pastis drinken met een
Fransman.Die is blij, dat hij de
oude schicht heeft verkocht aan
een Hollander.
Vele
DS liefhebbers hebben Frankrijk
afgestroopt en ik denk dat de
meeste DS-en in Holland rijden.De
oudste DS ter wereld is van 1955
en ooit in het bezit van Michelin
en die staat nu in
Nederland.
Het
lijkt mij niet zinvol om allerlei
technische reparaties en
modificaties te vermelden ,die ik
aan DS -en heb verricht en wil
het meer over de DS op zich
hebben.In Nederland kreeg de auto
de naam van SNOEK
Salon
des automobiles
Paris
Het
is oktober 1955 dat er op de
salon een auto wordt
gepresenteerd die zo afwijkend is
dat een ieder daar enorm door
wordt verrast.
LA
BOMBE CTROEN,zoals deze auto in
de pers aangekondigd wordt .De
auto krijgt de naam DS
19,gebaseerd op La DeeSe
[=deGodin] ,de 19 slaat
op de motor van
1911cc.
De
auto is qua vorm,technisch
vernuft en originaliteit zo enorm
afwijkend van de conventionele
auto’s,dat men dacht dat het
een voertuig van een andere
planeet is en zo is neergedaald
op de stand van Citroen.[er
werden toen ook veel ufo’s
gezien ]
Nimmer
is er een voor massaproductie
auto gemaakt met zoveel originele
ideeen en toegepaste
revolutionaire technieken,die het
comfort en de veiligheid ten
goede komen.
Zie
foto1 van de stand van Citroen
Foto 1
De
Ontwerpers
Citroen
heeft veel begaafde mensen in
dienst oa.Andre Lefebvre , van
huis uit een
vliegtuigingenieur.Hoewel hij
eerst enige jaren werkzaam is
geweest bij Renault ,alwaar hij
zijn creativiteit niet kwijt
kan,komt hij naar
Citroen.
Flaminio
Bertoni,zoon van een italiaanse
beeldhouwer,is eerst plaatwerker
en later ontwerper.Met name deze
twee mensen creëren de
DS.
Een
derde belangrijke figuur is Paul
Mages,die verantwoordelijk is
voor pneumatisch/hydraulische
vering,alsook voor de overige
hydraulische systemen van de
DS.
De
vierde man is Walter
Becchia,eveneens een Italiaan,die
voorheen ontwerper was van race
motoren bij Fiat en Sunbeam.Hij
ontwikkelt de motor van de DS
19
Techniek
De
chassisconstructie is van het
caisson type en zodanig ontworpen
dat de wielen op de
‘hoeken”staan,onafhankelijke
wielophanging,de
aërodynamische krachten zo
laag mogelijk
aangrijpen.Bovendien zijn de
voorremmen zo dicht mogelijk bij
de versnellingsbak geplaatst om
het afgeveerde gewicht zo laag
mogelijk te houden.Door
toepassing van de caisson is ook
het zwaartepunt van de auto zo
laag mogelijk.Boven op de caisson
wordt de cocque
[passagiersruimte]
gelast.
Deuren,
schermen, motorkap,koffer en dak
Deze onderdelen zijn met bouten
en moeren bevestigd aan het
chassis. Voor iemand die ooit een
mecanodoos heeft gehad blijkt de
DS een ideale auto te zijn voor
de doe het zelver. Zie foto
2
Foto 2
De
Hydraulique is wel het meest
spectaculaire van de DS en
verzorgt de navolgende
functies:
-sturen[stuurbekrachtiging]
-remmen
-hoogteregeling
-veren
-schakelen en koppelen.
De werking is zodanig dat een
hydraulische hoge drukpomp met
regelaar via een verdeelblok een
soort “priority
valve”,flow en druk levert
om de bovengenoemde functies te
verzorgen.
Bij
storingen zorgt het verdeelblok
ervoor dat de remmen tot het
laatst werken.
Het
sturen en remmen spreekt voor
zich.
De
hoogte regeling wordt geaktiveerd
door regelaars nl. een voor de
achterwielen en een voor de
voorwielen.Door dit systeem
blijft de auto keurig horizontaal
ongeacht de belading.Caravanners
hebben geen last van doorzakken
op de achteras.Onder het
dashboard [links onder]
is een pookje waarmee de
hoogtestand kan worden ingesteld
en is handig bij wiel
verwisseling. Zie foto
3
Het
veren komt tot stand door bij
iedere wielophanging een
veercilinder te plaatsen.Op
iedere veercilinder is een
veerbol geschroefd.Deze veerbol
is enerzijds gevuld met
samengeperste stikstof en
afgesloten door een rubber
membraam en anderzijds is de
hydraulische olie van de
veercilinder.Het wiel veert via
de olie in de veercilinder op een
“kussen” van stikstof
in de veerbol.
Het
schakelen en koppelen wordt
verzorgd door het complexe bloque
hydraulique [een verhaal
apart]het koppelen en
schakelen wordt geactiveerd door
een pookje tpv. voor het
stuurwiel.Zie foto 3
Bij
de eerste typen DS heeft het
linker been niets te doen.Bij
latere typen is men daarvan terug
gekomen.en moet er normaal
geschakeld en gekoppeld
worden.
Kunststoffen
In
de vijftiger jaren begint de
ontwikkeling en de toepassing van
kunststoffen en is men vrij met
het vormgeven.Het eerste type DS
heeft een zeer fraaie
futuristische gevormd
dashboard.Zie foto 3
Foto 3
Stuurwiel
Het
stuurwiel is bij de auto als
enkelspakig uitgevoerd en zover
bekend alleen bij Citroen
toegepast.
Meedraaiende
koplampen
Vanaf
’67 worden er de
meedraaiende koplampen
geplaatst.Een simpel systeem ,dat
Citroen nmm. heeft overgenomen
van Panhard [ inmiddels door
Citroen ingelijfd] en bestaat
uit wat kabels en
trekveren,verbonden aan het stuur
mechanisme. Met deze voorziening
kan je als het ware om de hoek
kijken.
Foto 4
Modellen
Naast
de DS wordt ook in de vijftiger
jaren de ID [idee]
geproduceerd.Dit is een goedkope
versie,waarbij alleen het
hydraulische veersysteem wordt
aangehouden,de rest is
traditioneel uitgevoerd.Een
Spartaanse wagen,maar met minder
problemen. Ook komen er modellen
als de stationwagen de zgn.
BREAK.In de loop der jaren is het
model drie keer gewijzigd.Ook
worden er motoren ontwikkeld met
meer vermogen,als ook interieur
aanpassingen.
De
DS 23 ie Pallas met elektronische
Bosch ontsteking is het laatste
type met veel vermogen en met het
hoogste niveau van luxe en
comfort.
Speciale
vermelding moet worden gemaakt
voor de Cabriolet,die als de
mooiste cabrio wordt aangemerkt
Het is een veel gezocht
collectors item. Zie foto 5
Foto 5
Heel
opmerkelijk is het dat in
Drachten bij de firma Blikwerk de
originele mallen aanwezig
zijn.Daar maken ze rondom het
originele chassisnummer van een
wrak een geheel nieuwe
cabriolet.Er hangt echter wel een
leuk prijskaartje aan. In totaal
zijn er vanaf 1955 tot en met
1975 meer dan1,2 miljoen DS/ID
–en gemaakt.
Citroen
ID/DS club. De club bestaat meer
dan 25jaar en heeft ongeveer 3500
leden.Het clubblad LA BOMBE,dat
maandelijks verschijnt ,is zeer
professioneel.
Zie voor info:www.citroeniddsclub.nl
[echt de moeite waard:
citromobile begin mei te
Utrecht]
Citroen
DS evenement
Op
landgoed Nienoord te Leek wordt
op 10 en 11 Sept. het evenement
“OBJECT de CULTE-50 jaar DS
“georganiseerd.Het staat in
het teken van 50 jaar DS, mode
uit die tijd, de reclame en
muziek,film etc.en alles in de
franse sfeer.Een ieder is daar
welkom,uiteraard ook met andere
merken.Vermaak voor kinderen is
aldaar aanwezig en men kan
kamperen op het
complex.
NB.zelf
ben ik ook bij de organisatie
betrokken.
Fascinatie
Tijdens
de luchtmacht periode als
technicus de nodige cursussen
gevolgd zoals Hunter,F104,Al 3 en
F16 en heb begrepen waarom en hoe
een vliegtuig vliegt.
In
het ontwerp van de DS is in veel
opzichten de invloed van de
luchtvaart herkenbaar en met name
de indruk die ik in mijn jonge
jaren op de Plantage Middellaan
te Amsterdam heb opgedaan is
wellicht de verklaring waarom ik
fascinatie heb gekregen voor La
DS.
Mailto:
Mart
vd Blom
|
